Restoring English Orthodoxy: An Interview with Fr. Gregory Hallam


Restoring English Orthodoxy: An Interview with Fr. Gregory Hallam

by Tudor Petcu



A Romanian writer, Tudor is a graduate of the Faculty of Philosophy, University of Bucharest, Romania. He has published a number of articles related to philosophy and theology in different cultural and academic journals. His work focuses on the evolution of Orthodox spirituality in Western societies as well and he is going to publish a book of interviews with Westerners converted to Orthodoxy. In this article, he interviews Fr. Gregory Hallam, of the Antiochian Orthodox Deanery of the United Kingdom and Ireland .

* * *

1.) First of all I would like to find out more information about the orthodox heritage of England, and of the British Isles, generally speaking. Why can we say that the true origins of England are orthodox, and not catholic, as we know from history?

This question assumes a false choice that is between “Orthodox” and “Catholic”. In the first millennium both the Christian East and the Christian West used both terms interchangeably. The West preferred the term “Catholic”, the East “Orthodox”. During the first millennium the local churches of the East and the West formed one single communion and Church. Canonically, therefore, Britain as part of the Western Patriarchate (Rome) was just as Orthodox as any territory further east. Likewise, the East was just at Catholic as anything further west. One important consequence of all this is that the Saints commemorated locally in Britain during the first millennium are all Orthodox. Some of them have even found their way into the calendars of the eastern churches.

However, unlike Rome subsequently the Christian East has retained the primitive practice of calendars being essentially local productions and not global. However, in the modern era there has been renewed interest in the Orthodox Churches of the East in the Saints of the first millennium Orthodox West. In 2014 for example, 10 of these Saints were formally included in the calendar of the Moscow Patriarchate.

The unity of the Catholic Orthodox Church in the first millennium is a very precious gift to the contemporary churches ecumenically speaking. An examination of the Saints and teachings of the Western Orthodox patrimony reveals a faith and a life, and even an iconography indistinguishable in essentials from that of the Orthodox Christian East. The Great Schism of 1054 AD did not affect us here in Britain at all. Arguably this did not affect the Christian East much either at least until the disaster of the Fourth Crusade. Far more significant for us here in Britain was the Norman Invasion in 1066 AD.

The legacy of this occupation of England by Norman forces enforced new and Continue reading “Restoring English Orthodoxy: An Interview with Fr. Gregory Hallam”


Streams of living Orthodoxy in English popular tradition – Fr. Andrew Phillips


Streams of living Orthodoxy in English popular tradition

by Fr. Andrew Phillips



“They were old men with no scholarship. They told me of their thoughts: the things they said within themselves as they sailed with the stars and with the wild waters about and beneath them. I have never heard fairer things than fell from the lips of those unlettered men. It was the poetry of the grace of God.”

From a letter concerning the fishermen of Leigh in Essex of ? 1900

If we take a human lifetime as the Biblical threescore years and ten, only fourteen lifetimes ago the English Church was an integral part of the Orthodox family, belonging to the Universal Church of Christ. For nearly five centuries the English were in communion with the rest of Christendom. There were close contacts with Eastern Christendom. One of England’s sainted Archbishops, Theodore of Tarsus, was a Greek; Greek monks and a bishop lived in England at the end of the 10th century, and Gytha, the daughter of the Old English King, Harold II, married in Kiev. It is clear that during such a long period, a half-millennium, the Christian faith impregnated the way of life of the people and the Old English monarchy. It is clear that traces of the Faith of the first five centuries of English Christianity, a Faith that was Orthodox though not Byzantine, must have remained after the 11th century.

Of course it is true that England suffered the 11th century Papal reform of the Western Churches, and indeed this was particularly brutal in the British Isles, following, as it did, the papally-sponsored Norman Invasion of 1066. It is also true that England suffered another blow in the Reformation instigated by such tyrants as Henry VIII, Elizabeth I and the iconoclast Cromwell. All this represented a loss of spiritual culture, the denial of the saints, the deformation of ecclesial tradition, and the resulting loss of ‘texture’ or spiritual quality of Continue reading “Streams of living Orthodoxy in English popular tradition – Fr. Andrew Phillips”

Ορθόδοξοι προσκυνητές στην Νήσο Iona της Σκωτίας το 2012


Άγιος Κολούμπα της Νήσου Iona της Σκωτίας (+597)

9 Ιουνίου, +597

“Στην Αϊόνα της καρδιάς μου,

στην Αϊόνα που αγαπώ,

αντί για τη φωνή των μοναχών,

θα ακούγεται το μούγκρισμα των κοπαδιών.

Μα πριν φθάσει το τέλος του κόσμου,

η Αϊόνα θα ξαναγίνει όπως ήταν”

Προφητεία Αγίου Κολούμπα της Νήσου Αϊόνα της Σκωτίας (+597)

Ορθόδοξοι προσκυνητές στην Νήσο Iona της Σκωτίας το 2012

Τόποι ιεροί, τόποι αγιασμένοι. Για τον Ορθόδοξο Χριστιανό τέτοιοι τόποι σηματοδοτούν στιγμές προσκυνήματος, λατρείας, πνευματικής ανάπαυσης και μυστικής αναζήτησης. Η ελληνική γη, ευλογημένη από κατάσπαρτα μαρτύρια, μοναστήρια, ασκηταριά και ξωκλήσια, καλεί διαρκώς τον Χριστιανό σ’ ένα αδιάλειπτο προσκύνημα. Κάθε ιερός τόπος γίνεται αφορμή συνάντησης γης και ουρανού. Μια μικρή έξοδος από τον κόσμο και πρόγευση της ουράνιας πατρίδας.

Πρώτοι προσκυνητές, εκείνοι οι άνδρες και οι γυναίκες, που, οδηγημένοι από το Πνεύμα, αναζήτησαν τόπους άσκησης, προσευχής, πάλης των παθών και θείας συνάντησης. Στα βήματα της δικής τους «εξορίας» ψάχνουμε και μείς, διψασμένες ψυχές, τη δική μας συνάντηση με τον Θεό, μακριά από τη φασαρία των καιρών.

Τη συνάντηση αυτή αναζήτησε μια ομάδα κάπου 40 προσκυνητών, που ταξίδεψαν απ’ όλα τα μήκη και πλάτη της γης για να βρεθούν σ’ έναν τέτοιο ιερό τόπο. Έναν τόπο αγιασμένο, που η πορεία της ιστορίας μέσα στους αιώνες, θέλησε να ξεχαστεί -μόνο πρόσκαιρα- στη συνείδηση της μαχόμενης Εκκλησίας. Για τους Ορθοδόξους αυτούς από την Αριζόνα και τη Σιβηρία, τη Νέα Ζηλανδία και την Ολλανδία, το Continue reading “Ορθόδοξοι προσκυνητές στην Νήσο Iona της Σκωτίας το 2012”

Η συγχωρητικότητα, η νηστεία, ο Άγιος Όσβαλντ (St Oswald) της Αγγλίας (+642) & ο Άγιος Στάρετς Θεόφιλος ο δια Χριστόν Σαλός του Κιέβου (+1853)


Η συγχωρητικότητα, η νηστεία, ο Άγιος Όσβαλντ (St Oswald) της Αγγλίας (+642) & ο Άγιος Στάρετς Θεόφιλος ο δια Χριστόν Σαλός του Κιέβου (+1853)


Κήρυγμα τοῦ Ἀρχιμ. Ἰωάννου Κωστώφ στό Εὐαγγέλιο της Κυριακῆς


Τρία πράγματα τονίζει ὁ Κύριός μας στό σημερινό Εὐαγγέλιο: τή συγχωρητικότητα, τήν τήρησι τῆς νηστείας χωρίς τυμπανοκρουσίες καί τό θησαυρισμό ὄχι στή γῆ, ἀλλά στόν οὐρανό. Θά σᾶς σχολιάσω μέ λίγες πινελιές τό καθένα.

1. Ἡ συγχωρητικότητα. «Τήν ἐπιτυγχάνουμε μέ τήν ἐπιμονή στήν κατόρθωσί της. Πρίν ἀπό 15 περίπου χρόνια σέ κάποια κομμουνιστική χώρα δολοφόνησαν ἕναν ἱερέα. Μέ τό ἄκουσμα τῆς εἰδήσεως αὐτῆς «ἕνα πελώριο πλῆθος πού ἦταν συγκεντρωμένο στήν ἐκκλησία ἐκείνη τή νύχτα, ἔνιωσε πανικό καί ἀπόγνωσι. Ἕνας ἱερέας ἄρχισε νά μιλᾶ, ἀλλά τά λόγια του πνίγηκαν μέσα στήν ὀχλοβοή. Συνέχισε μέ σταθερή φωνή νά ἀπαγγέλη τό Πάτερ Ἡμῶν, μόλις σκεπάζοντας τόν ἦχο τῶν λυγμῶν καί τῶν κραυγῶν. Ὅταν ἔφθασε στή φράσι “ὡς καί ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν”, σταμάτησε. Τό ἐκκλησίασμα δέν τόν ἀκολουθοῦσε. Ἐπανέλαβε τή φράσι. Κλαίγοντας μέ ἀναφιλητά, οἱ ἄνθρωποι καί πάλι δέν πρόφεραν τά λόγια του. Μέ τή φωνή του νά σπάη κι αὐτή, ὁ ἱερέας πρόσταξε, “Ἐπαναλάβετε τά λόγια μου”, καί ἐπανέλαβε γιά τρίτη φορά τή φράσι. Ἐπιτέλους, τό ἐκκλησίασμα ἕνωσε τή φωνή του, προφέροντας τά λόγια αὐτά μέ τρομερή δύναμι»(περ. Επ, Ἰα 1986, 141).

2. Ἡ νηστεία. «Τό νά ὑπερηφανεύεται κάποιος γιά τή νηστεία του, ἐξηγοῦσε ὁ Γέροντας Ζωσιμᾶς τῆς Σιβηρίας, εἶναι παραλογισμός. Μπορεῖ ἕνας τεχνίτης νά ὑπερηφανεύεται ἐπειδή ἔχει πολλά ἐργαλεῖα, ἄν μέ αὐτά δέν κάνει ἕνα ὠφέλιμο καί καλό ἔργο; Ὅμοια καί ἡ νηστεία, ὅπως καί ὅλοι οἱ σωματικοί κόποι, εἶναι μόνο ἐργαλεῖα ἀρετῆς, ὄχι ἀρετές»(ΗΒ, 275). Καμμία ὑπερηφάνεια λοιπόν, ἄν χρησιμοποιοῦμε τό ἐργαλεῖο αὐτό τῆς ἀρετῆς.

3. Ἡ σύναξι πραγματικῶν θησαυρῶν. Μεταφερόμασθε στόν 7ο αἰ. στήν ὀρθόδοξη ἀκόμα Βρεταννία. «Κάποιο Πάσχα, ὁ βασιλεύς Ἅγιος Ὄσβαλντ (St Oswald) τῆς Νorthumbria, ἅγιος τῆς Ἐκκλησίας, συνέτρωγε μέ τόν ἐπίσκοπο. Μπροστά τους βρισκόταν ἕνας περίτεχνος ἀσημένιος δίσκος γεμάτος ἐκλεκτά φαγητά. Κάποια στιγμή πληροφόρησαν τό βασιλέα ὅτι στήν πύλη τοῦ παλατιοῦ εἶχαν ἔλθει πτωχοί πού περίμεναν τήν ἐλεημοσύνη του. Ἀμέσως ὁ Ἅγιος Ὄσβαλντ (St Oswald) ἔδωσε τό δίσκο σέ ἕναν ὑπασπιστή μέ τήν ἐντολή, ἀφοῦ μοιράση τά φαγητά, νά κόψη τό δίσκο σέ μικρά τεμάχια καί νά τά μοιράση ἐλεημοσύνη. Ὁ ἐπίσκοπος Lindisfarne Ἀιδανός, ἅγιος κι αὐτός τῆς Ἐκκλησίας, συγκινημένος ἔπιασε τό δεξί χέρι τοῦ εὐσεβοῦς μονάρχου καί ἀνεφώνησε: “Εἴθε τοῦτο τό χέρι νά εἶναι πάντα δυνατό καί δοξασμένο”. Ὅπως θά δοῦμε, ἡ εὐχή αὐτή ἐκπληρώθηκε ἀργότερα, μετά τό θάνατο τοῦ βασιλέως.

Ὁ Ὀσβάλδος μέ τή σύνεσι καί τήν ἁγιότητά του ἕνωσε τά βασίλεια τῆς Δεΐρας καί τῆς Βερνικίας. Στίς 5 Αὐγούστου τοῦ ἔτους 642 ἔπεσε σε μάχη ἐναντίον τοῦ εἰδωλολάτρου βασιλέως τῶν Μερκιανῶν Ρenda ἀμυνόμενος τῆς πίστεως καί τῆς πατρίδος του. Ἦταν μόλις 38 ἐτῶν. Τό τέλος του ὑπῆρξε μαρτυρικό. Ἐνῶ αὐτός ἀκόμη προσευχόταν γιά τίς ψυχές τῶν σωματοφυλάκων του πού εἶχαν ὅλοι σκοτωθῆ, οἱ εἰδωλολάτρες τόν ἀπεκεφάλισαν καί κατά διαταγήν τοῦ Ρenda τεμάχισαν τελετουργικά τό σῶμα του πρός τιμήν τοῦ θεοῦ τους Woden καί ὕψωσαν τό κεφάλι καί τούς δύο βραχίονές του πάνω σέ ξύλινους πασσάλους στό πεδίο τῆς μάχης. Ἕνα χρόνο ἀργότερα ὅταν ὁ ἀδελφός καί διάδοχος τοῦ Αγίου Ὄσβαλντ (St Oswald), βασιλεύς Οswy, ἐπανέκτησε τήν περιοχή, βρῆκε τά λείψανα τοῦ μάρτυρος ἀδελφοῦ του, ἀπό τά ὁποῖα ἡ μέν κάρα καί τό ἀριστερό χέρι εἶχαν ὑποστῆ τή φυσιολογική φθορά, τό δεξιό ὅμως χέρι (ἐκεῖνο γιά τό ὁποῖο εἶχε εὐχηθῆ ὁ ἐπίσκοπος Άγιος Aidan) βρέθηκε ἀδιάφθορο». Καί αὐτό συνέβη βέβαια διότι τό χέρι αὐτό μέ τήν ἐλεημοσύνη σύναζε θησαυρούς στόν οὐρανό, ἦταν δηλ. ἐργαλεῖο ἐκείνου τοῦ χώρου.

Τέλος λόγου: Ὁ,τιδήποτε καλό πράξουμε σ᾽ αὐτή τή ζωή ἔχει ἀντίκρυσμα στήν ἄλλη ζωή ὅπου καί θά μᾶς τό ἀνταποδώση στό φανερό ὁ Κύριός μας, ἐφόσον ἐδῶ ἐργασθήκαμε χωρίς ἐπίδειξι.

Γι᾽ αὐτό καί ὁ στάρετς Θεόφιλος σ᾽ αὐτούς πού κρυφά τοῦ ᾽πῆραν τό παληό μοναχικό σχῆμα καί τοῦ ἀγόρασαν καινούργιο, εἶπε: «Ἐμπαῖχτες! Ποιός θά παρουσιαζόταν ποτέ νά τόν ἐπιθεωρήση ὁ Τσάρος, χωρίς νά φοράη τά παράσημά του καί ὅλα του τά ἐμβλήματα; Τί κέρδισα μ᾽ αὐτό τό καινούριο Σχῆμα; Ἐνῶ πάνω στό παληό εἶναι ὥς τώρα ἀποτυπωμένα τόσα πράγματα μέ ἀξία καί ὀμορφιά».

Μακάρι κι ἐμεῖς στήν οὐράνια ἐπιθεώρησι νά ἔχουμε νά ἐπιδείξουμε στόν Κύριο τέτοια παράσημα.

Ἀπό το Βιβλίο: Ἀρχιμ. Ἰωάννου Κωστώφ, ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ, Ἐκδόσεις Ἁγ. Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός (2108220542), Σταμάτα 2018




Saint Priest-Martyr Monan of Isle of May & 6.600 Martyrs in Fife, Scotland (+874) – March 1


isle of may scotland fde


Ruins of the Monastery of Saint Andrian on Isle of May, Scotland



Saint Priest-Martyr Monan of Isle of May

& 6.600 Martyrs in Fife, Scotland (+874)

March 1

Saint Monan lived in the 9th century. He was a companion of Martyr Saint Adrian/Ethernan who was Abbot in the Monastery of Isle of May in Scotland.

After the Martyrdom of Saint Andrian of the Monastery of Isle of May by Vikings, Saint Monan went on to Inverey in Fife and set up a chapel.

He martyred with 6.600 Christians by Viginks in Fife, Scotland, on 874.

Saint Monan’s feast day is March 1.

Three Truths from Childhood – Fr. Andrew Philips, England



Three Truths from Childhood

by Fr. Andrew Philips




Most say that our earliest years are our most formative years, when all else is decided, and that much depends on the happiness or unhappiness of childhood, which determines all that follows. For my part, over six childhood years, between the ages of six and twelve I learned three truths, all the essential realities, that have shaped the rest of my life. You may argue with how I have interpreted those truths, interpretations patterned also by other events and meetings, but I do not think that the truths themselves can be denied, however attached to the world, its Establishment and its delusions people may be.

Western Civilization Has Destroyed Itself

The first truth came to me in a realization when I was still an innocent six years old. I had been brought up on the phrases ‘before the war’, referring to the Second World War, and ‘nothing has ever been the same again’, referring to the First World War. Brought up surrounded by a grandfather who had fought in Baghdad, Jerusalem and Thessaloniki in the First World War, not to mention a host of nineteenth-century great-uncles and neighbours, who had been similarly involved elsewhere from France to Russia, and maiden aunts, maiden because there had been not enough men to marry after the War, I knew all about the tragic results of the Great War.

Born a few years after the end of the Second World War and listening to the stories of my father who had fought in Egypt, Italy and Austria, not to mention to a host of uncles and neighbours, who had been similarly involved elsewhere from France to Burma, and maiden aunts, maiden because there had been not enough men to marry after the War, and living in a tiny town sandwiched between two former wartime US airfields, I knew about that War too. And my father assured me that, even though Nazidom in Europe had Continue reading “Three Truths from Childhood – Fr. Andrew Philips, England”